Bài viết

Hướng dẫn cơ bản câu chép theo cách của người Âu.

Có rất nhiều bài viết được đăng trong caucavietnam.com trước đây về phương pháp câu cá chép của dân câu châu Âu. Tuy nhiên để thực hiện, nếu người muốn tập câu chưa bao giờ thấy qua người khác câu hay được xem biểu diễn, thì muốn thực hành cho đúng cũng không phải dễ. Trong biên soạn lần này, caucavietnam trở lại chủ đề, với một số minh họa để hướng dẫn bạn đọc yêu thích câu chép (như tác giả) với các dụng cụ cơ bản, cũng như kỹ thuật câu của người Âu.

 

Không cần thiết phải dài dòng văn tự, phương pháp câu chép mà chúng tôi sẽ giới thiệu dọc theo bài viết, phát nguồn từ Anh quốc, sau đó lan tràn vào lục địa châu Âu, trước là tây Âu (từ nhiều chục năm nay), sau đó là đông Âu. Và bây giờ, có thể nói đây là cách câu chép của dân câu châu Âu, vì rằng cách câu chép truyền thống khác của mỗi nước, hầu như chỉ có những cần thủ trên 60 tuổi mới biết và nhớ đến.

 

I- Thiết bị câu :

 

1- Cần câu : có chiều dài trong khoảng từ +3,60 cho đến +3,90 mét. Trong đó, độ dài 3,60 mét (12 fts) được xem như chiều dài lý tưởng, nếu mà bạn không có phương tiện để sắm đến 2 bộ cần, gồm các chiều dài như đã nói, để : câu kênh, sông và hồ trung bình (3,60 M), hoặc cần phải liệng thật xa với cần dài đến 3,90M ở các hồ thủy điện.

 

Cường lực (power) của cần, tốt nhất chọn lựa trong khoảng từ 2,75 đến 3 Lbs (BBT : có những chiếc cần chép được chế tạo với cường lực từ 3,50 đến 4 LBs, trong trường hợp dùng để săn chép cụ ở các hồ thủy điện). Tác động (action) của cần câu, bạn nên chọn ở cỡ trung bình (medium), tức khi bị nén, cần sẽ có thể uốn cong đến 1/2 chiều dài của nó.

 

Cần "chuyên dùng" câu chép theo phương pháp châu Âu, mang thương hiệu FOX, ký hiệu FX1, dài 3.66 mét (12'), với cường lực  là 3 LBs, gồm 2 khúc.

 

2- Máy câu : điều kiện đầu tiên để chọn mua máy đó là chất lượng cần nên đáng tin cậy. Máy câu chép cần phải chắc chắn, có thể nói là kiên cố, đi liền với bền bỉ và vận hành một cách trơn tru ở mọi bộ phận (tay quay, bộ hãm cước, trục quấn dây...). Bô bin máy câu, cần thiết phải có sức chứa ít nhất từ 300 đến 350 mét dây cước có đường kính 0.30 mm. Tiếp đến, tuy chỉ là điều kiện tiện nghi, nhưng sẽ giúp bạn rất đắc lực trong kỹ thuật câu đang đề cập đến, đó là bộ phận "bait runner hay free runner".

 

Ngoài ra, trên các máy câu thời thượng, còn được canh tân với các thiết kế mới, như : bô-bin chứa cước thuộc hệ long-casting, bộ phận chống chao đảo khi quay máy quấn cước, trục ga lê được chế tác với cấu hình giảm xoắn và chống mài mòn, gọng pick-up (vòng bán nguyệt của trục ga lê) làm bằng hợp kim rỗng với đường kính gọng lớn gần gấp đôi bình thường, bạc đạn đủa chống quay ngược... Nói chung, có rất nhiều cải tiến, không làm sao nhớ hết, mỗi thương hiệu một đặc thù. Tuy nhiên đối với tôi, chỉ với mấy cái máy Shimano BR-4500, trang bị có 3 bạc đạn, toàn thân được đúc bằng polycarbonate, và dù đã hơn 20 năm tuổi đời đi cùng với vài ngàn giờ câu (từng đưa vào vợt không dưới 200 chú chép từ 3 đến 20kg, theo ghi chép), nhưng cho đến bây giờ, chúng vận hành vẫn còn tốt chán.

 

3- Vật dụng báo cá tác động thị giác (nhìn):

 

Để thay thế một mảnh xốp trắng, giấy bạc, hòn sỏi, cọng lau... hay bất cứ gì mà người câu dùng để chèn hay kẹp trên đường câu trước đây, với mục đích tạo tín hiệu để biết, mỗi khi chép ăn mồi.  Từ nhiều thập niên trước đây, dân chuyên chép Anh quốc đã sáng tạo ra "con sóc/khỉ leo cây" (ecureuil/monkey climber), để kỹ thuật hóa vấn đề !

 

Đại khái "con sóc" như tôi vừa nói qua, có thể mô tả : đó chỉ là một khối nhựa, hình ống mang một trọng lượng riêng nào đó, tuỳ nhà sản xuất. Ống nhựa này có thể di động trên một thanh kim loại tròn bằng inox. Một trong 2 đầu của ống nhựa được bố trí một dây kim loại mỏng, uốn thành hình chữ L, hay chỉ là một khối có hình thù như các ảnh minh họa trái.

 

Sau khi liệng mồi, căng dây và xả lỏng bộ hãm, cần thủ chỉ việc cài đường câu vào giữa con sóc và thanh kim loại, rồi... chờ.

 

Khi chép tha mồi đi, đồng thời làm căng dây câu. Cước câu bị căng, sẽ di dời "con sóc" leo lên cao, dọc theo thanh kim loại inox đã được cắm sâu trên mặt đất, tạo thành tín hiệu "nhìn", như bất cứ phương pháp nào khác đã được dân câu "chờ" áp dụng từ lâu.

 

A: sóc báo cá (monkey climber), kiểu cổ điển truyền thống - B : "monkey climber" đã canh tân để có thể bố trí cùng với giàn chân đỡ cần Rod Pod.

 

Các cách bố trí "monkey climber" trên giàn cần câu chép, gồm 3 bộ (cần + máy câu).

 

(** BBT : đọc thêm về cách chế tạo và sử dụng "con sóc", ở đường dẫn này : http://www.caucavietnam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=208:soc-bao-ca-va-chan-gac-cn&catid=41:lamsao-thuchien&Itemid=82)

 

Các năm sau đó, do bởi nhiều yếu tố, trong đó yếu tố kinh tế thị trường là chính. "Con sóc" đã được thay thế bằng các vật dụng khác mệnh danh : Hanger, Swinger hay Carp Indicator... được sử dụng cũng cùng một mục đích : tạo tín hiệu "nhìn" cho người dùng, khi chép "chạm" mồi. Nhưng hữu dụng hơn, nhờ vào các đèn LED được bố trí bên trong, người ta có thể sử dụng chúng để câu đêm.

 

A : Fox Illuminated Carp Hanger (với đèn LED) - B : Gardner Bug Indicators - C : Swinger (có thể thắp sáng với đèn LED)

 

Cách bố trí các Swingers trên giàn cần chép, gồm 3 bộ (cần, máy câu).

 

4- Vật dụng báo cá tác động thị giác và thính giác (nghe và nhìn) - Hộp báo cá điện tử : Săn chép là một kỹ thuật câu "chờ", và đôi khi phải chờ rất lâu, đó là chưa kể đến thời gian tạo ổ mồi, và nuôi ổ liên tục trong nhiều ngày, nhiều tuần, có khi hơn cả tháng đối với những chuyên gia chỉ muốn sưu tầm những chú chép kỷ lục từ 20Kg trở lên, tại các vùng nước thiên nhiên. Trào lưu săn chép... "cụ" như vừa nói, ở châu Âu, giờ này không chỉ dành riêng cho các cao thủ nữa, mà bất cứ ai có hứng thú chỉ câu chép đều phải chấp nhận "chờ", với quyết tâm.

 

Cái "chờ" dai dẳng kéo dài trong nhiều giờ, nhiều ngày... đâm ra làm tiêu hao "nội lực". Có thể khẳng định, không một ai có khả năng nhìn chằm chặp vào "con khỉ/con sóc" trong nhiều giờ, hay nhiều ngày liền mà không mệt mỏi ! Ngoài ra, còn phải dự phòng những lúc : ăn uống, làm vệ sinh, tán láo/bốc phét với đồng nghiệp hay là làm một giấc để bồi dưỡng, trong khi chờ hoàng hôn hoặc rạng đông kéo đến.

 

Chẳng biết lúc nào cá ăn, và tệ trạng khi chép kéo mồi, nếu không hay biết, mất cả cần lẫn máy câu (tặng bộ cần cho Hà bá !) là chuyện mà bất cứ cần thủ chép lâu năm nào, ít nhất cũng đã từng một lần nếm qua trong đời (kể cả tôi). Dẫn chứng này có lẽ hơi khó hiểu đối với dân câu tay hay câu rê, nhưng đối với những bạn đọc, có ít nhiều kinh nghiệm câu trên ổ mồi bả (ví dụ như dân câu "lục" xa bờ, tại VN), tất phải nhìn nhận rằng : sau khi đặt để mồi câu hay "lục" đúng vào giữa ổ mồi rồi, thì không có việc di dời nữa, vì bất cứ lý do nào, trừ khi cá... chạm. Dó đó, sẽ không có vấn đề thu dây khi đi vệ sinh, hay cơm nước, hoặc ngủ một lát... Xong rồi, thì liệng ra trở lại !

 

Để giải quyết vấn đề, các nhà sản xuất hàng câu đã "ngâm cứu" rất nhiều, và sau cùng đã cho ra đời các hộp báo cá điện tử, với mục đích để "réo/kêu" cho bạn biết, khi chép tha mồi đi, dựa trên nguyên tắc : dây câu khi bị xả (do cá kéo mồi) sẽ cạ trên một trục quay hay làm chạm công tắc (tùy thiết kế) để nối liền dòng điện dẫn đến cái "loa" (buzzer).

 

Cũng như các dụng cụ câu khác, thoạt đầu, các hộp báo cá này rất thô sơ và có rất nhiều khuyết điểm, chẳng hạn như : nếu cá ăn và đã mắc câu, nhưng không bỏ chạy mà ở lại tại chỗ để tự gỡ lưỡi câu, hoặc thay vì kéo dây để phóng chạy ra xa, thì nó lại bơi vào gần bờ... Những trường hợp này, loại hộp báo cá thuộc diện "tiền bối", cứ đờ ra, không gây tín hiệu nào hết !

 

Các thế hệ hộp báo cá về sau, tân tiến hơn, rất nhậy cảm, do các bộ phận điện tử được thay thế. Trên các hộp báo cá hiện đại, ngoài các đèn LED sẽ bật sáng cùng lúc với còi báo, và đèn nhớ, người dùng còn có những tiện nghi khác, như : các nút vặn/bấm, để điều chỉnh cường độ của còi báo (buzzer), điều chỉnh độ nhậy bén của hệ thống, điều chỉnh âm điệu cao thấp của còi báo... Và nhất là với chức năng tuyền tín hiệu không dây (bán kính khoảng 200M), cho phép người sử dụng yên tâm giải quyết nhu cầu trong bụi, khi cần thiết, hay đánh một giấc thẳng cẳng, không ái náy, không thấp thỏm lo âu, trong lều câu của mình.

 

Trái : máy câu chép và surf-casting DAIWA INFINITY X BR (Nhật), với cơ phận "bait runner" - Phải : hộp báo cá điện tử DELKIM TXI PLUS (Anh), với chức năng truyền tín hiệu không dây.

 

Minh họa dưới đây hướng dẫn cách bố trí dụng cụ câu chép theo kỹ thuật của người Âu, với duy nhất 1 bộ cần hay có thể gồm nhiều cần, nhưng không tập trung trên 1 giàn cần câu gồm nhiều chiếc, để câu trên cùng 1 ổ mồi (trường hợp xả mồi ở nhiều nơi).

 

 

Minh họa 1 (ảnh trên) - Trường hợp dùng máy câu với hệ thống bait-runner. Sau khi liệng mồi :

- Căng dây, gác cần và máy câu trên 2 chân chống.

- Bật hệ thống "bait-runner", vào vị trí "ON", để vô hiệu hóa (xả lỏng) bộ hãm cước.

- Chèn đường câu vào "sóc báo cả".

- Căng nhẹ dây câu trở lại lần nữa, sao cho "con sóc" leo lên 1/3 thân của cọc cắm.

Tác dụng : chép kéo mồi sẽ làm căng thẳng dây, "con sóc" sẽ leo lên tận đọt của cọc cắm, đồng thời bật thả đường câu. Ưu điểm : khi cá kéo dây tuôn, sẽ tạo âm thanh rè rè phát ra từ máy câu, mà bạn có thể nghe thấy, nếu ở không quá xa giàn cần (dưới 2 mét). Cùng lúc, sẽ khởi động hộp báo cá, nếu vật dụng này được bố trí. Khi "đóng", bạn chỉ cần quay tay quay của máy câu 1/3 vòng, hệ thống "bait-runner" sẽ tự động trả trở về vị trí cũ (OFF). Bộ hãm cước sẽ trở lại tình trạng ban đầu (luôn ở trạng thái hãm dây, ở mức độ mà bạn đã điều chỉnh từ trước)

 

Minh họa 2 (ảnh trên) - Trường hợp dùng máy câu truyền thống (không thiết kế hệ thống bait-runner). Sau khi liệng mồi :

- Căng dây, gác cần và máy câu trên 2 chân chống

- Bật gọng pick-up quấn dây của máy câu ở vị thế mở.

- Chèn đường câu vào "sóc báo cả".

- Căng nhẹ dây câu trở lại lần nữa, sao cho "con sóc" leo lên 1/3 thân cọc cắm.

- Chèn dây câu vào một vật dụng kẹp dây (ví dụ như một vòng dây thun), buộc hay gắn trên thân cần (minh hoạ).

Tác dụng : chép kéo mồi sẽ làm căng thẳng dây câu, "con sóc" sẽ leo lên tận đọt của cọc cắm, đồng thời bật thả đường câu. Khuyết điểm : bố trí con sóc và căng dây khó khăn, nếu không quen tay - Trước khi giật, bạn cần phải giữ chắc bô bin để chận dây, hay bật gọng pick-up trả trở về vị thế đóng - Khi cá kéo dây tuôn, nếu không được bố trí hộp báo cá, bạn sẽ không nghe thấy gì, vì gọng pick-up mở, hệ thống hãm của máy câu sẽ không hoạt động.

 

II- Đặt để mồi câu :

 

Trong phương pháp câu chép của người Âu, đặt để mồi câu cho thật chính xác ngay ở ổ mồi đã bả từ trước là điều bắt buộc. Trong nhiều trường hợp, bạn phải liệng rất xa bờ. Để có thể đạt được mục đích như vừa nói (ít nhất 70%), bạn cần phải nắm vững kỹ thuật liệng mồi. Ảnh minh họa dưới đây mô tả :

 

  • Ngắm thật kỹ mục tiêu, nâng cần ở bả vai hay có thể ngay trên đỉnh đầu của mình (chính xác nhất - nhìn đâu, liệng đấy)

  • Nhìn về phía sau, và dọc theo thân cần, để kiểm tra lần cuối thẻo mồi và đường câu (không bị vướng mắc, hay rối gút)

  • Mở gọng pick-up, đồng thời kẹp giữ dây câu bằng ngón trỏ của bàn tay nắm cần.

  • Vút mạnh thẻo chì/mồi về phía trước, và thả ngón tay chận cước vào thời điểm mà cú ném đạt đến tốc độ nhanh nhất.

Lý thuyết là như vậy, nhưng trong thực tế, nếu các ổ mồi mà bạn đã bả chỉ được thực hiện từ bờ với các vật dụng như : ná thun, gậy cobra, súng hơi bắn boilie.., chứ không bằng xuồng hơi hay thuyền mô hình chuyên dùng để xả mồi, thế thì làm sao có thể cùng lúc thả phao nổi để đánh dấu ổ mồi ? Và nếu ổ mồi không được đánh dấu, thì khi liệng mồi từ bờ, làm thế nào bạn có thể thẩm định một cách gần như chính xác cự ly của ổ mồi đã bả ?

 

Điều này, cũng là một vấn đề được đặt ra, và cũng là một đề tài dài dòng khó có thể hướng dẫn tường tận trong một vài dòng biên khảo. Caucavietnam.com sẽ trở lại với chủ đề này khi có dịp.

 

Phao nổi dùng để đánh dấu ổ mồi

 

III- Cách ráp thẻo câu cơ bản của dân câu chép châu Âu :

 

 

- Hình A (ảnh trên) :ráp đơn giản, tự đóng/xốc

  1. Hạt chận phao cao su

  2. Cườm xoay có móc khóa để treo chì

  3. Chì câu (từ 80 > 150 Gr), tùy cường lực của cần câu

  4. Cườm xoay bảo vệ mối nối ở khoen chống xoắn

  5. Khoen chống xoắn dây

  6. Thẻo câu dài trong khoảng từ 20 > 30cm

  7. Lưỡi câu từ số 8 > 2 (tùy mồi câu), buộc hair-rig.

- Hình B (ảnh trên) : cách ráp chống rối thẻo

  1. Ống tube nhựa cứng, dài 40cm, có khóa móc chì thoi "ba khía". Các đặc tính hay vật dụng  khác, như hình A, không thay đổi.

- Hình C (ảnh trên) : cách ráp đạt tầm xa

  1. Ống tube nhựa cứng, dài 40cm, xuyên tâm 1 viên chì thoi "bốn khỉa".

  2. Cườm xoay bảo vệ mối nối ở khoen chống xoắn

  3. Khoen chống xoắn dây

  4. Thẻo câu dài trong khoảng từ 20 > 30cm

  5. Lưỡi câu từ số 8 > 2 (tùy mồi câu), buộc hair-rig.

- Hình D (ảnh trên) : (cách ráp đạt tầm xa, tự đóng/xốc)

  1. Hạt chận phao cao su

  2. Ống tube nhựa cứng, dài 40cm, xuyên tâm 1 viên chì tròn, hình tháp bút. Các đặc tính hay vật dụng  khác, như hình C, không thay đổi.

- Hình E (ảnh trên) : cách ráp dùng với mồi câu là boilie nổi

  1. Thẻo câu dài trong khoảng từ 30 > 50cm

  2. Chì kẹp tròn bấm cách lưỡi câu từ 5 > 20cm, tùy chiều cao của thủy sinh vật (rong, tảo...) mọc trên đáy nước. Các đặc tính hay vật dụng  khác, như hình B, không thay đổi.

IV- Buộc lưỡi câu kiểu "sợi tóc" (hair rig), và cách móc mồi cơ bản :

 

 

A (ảnh trên) - Tóm lưỡi câu kiểu sợi tóc có thể mô tả như sau : tạo một đoạn dây bằng cước nylon mảnh, hay bằng chỉ bện... dài từ 3 > 5cm. Đoạn dây này được buộc dính vào khoen tóm thẻo của lưỡi câu (A1), hoặc buộc vào gọng lưỡi (A2), như minh họa hướng dẫn trên. (BBT : có rất nhiều biên soạn đã được đăng trong caucavietnam.com về cách buộc "sợi tóc" cho một lưỡi câu bình thường).

 

B (ảnh trên) - Các bước xỏ mồi BOILIE với kim có móc râu

 

C (ảnh trên) - Những cách móc mồi cơ bản :

  1. Mồi câu là Boilie

  2. Mồi câu là bắp/ngô chín

  3. Hỗn hợp bắp/ngô và boilie

  4. Móc trực tiếp, không dùng "sợi tóc".

Tortue rùa (2011)

caucavietnam.com