Bài viết

Tây câu lươn !

Ta câu lươn như thế nào thì bạn đọc có nhiều người biết đến rồi, nhất là những ai đã qua thời niên thiếu ở các vùng quê. Đặc biệt lươn không phải chỉ có ở các xứ nóng của miền nhiệt đới mà các vùng ôn đới như châu Âu, cũng có lươn ! Và lươn cũng là một món ăn khoái khẩu (nếu biết nấu nướng !) của nhiều người, vì vậy thú câu lươn ở đây tuy không, hay chưa bao giờ được phổ biến rộng rải trong giới câu cá bằng cần, nhưng cũng có không ít kỹ thuật câu lươn "gia truyền" hiện hữu từ lâu, và một trong những kỹ thuật ấy là : "câu lươn với cái dù (ô) che mưa" sẽ được caucavietnam.com thuật lại trong bài viết sau đây.

 

 

Khi ấy, mới chỉ mười hai và mười lăm tuổi, nhưng chúng tôi đã coi câu cá là thú chơi lý tưởng nhất. Đôi bạn từ thủa thiếu thời đã không bỏ lỡ bất cứ cơ hội đi câu nào. Và câu chuyện dưới đây kể về buổi câu lươn ở một con sông gần nhà : một kỷ niệm thời niên thiếu mà bọn tôi không thể nào quên !

 

Pierre quyết định chỉ cho tôi kỹ thuật câu lươn rất hiệu quả mà chú của hắn, một cần thủ câu lươn chuyên nghiệp truyền dạy : "câu với mồi giun xâu", và cần thực hành nó vào buổi sáng sớm và buổi tối, còn ban ngày thì chỉ nên áp dụng những kiểu câu thông dụng là cách câu "toc" và câu ngâm.

 

Tất cả đồ nghề đã được chuẩn bị từ trước : bó cần câu buộc chặt vào khung xe đạp. Mỗi đứa mang một cây cần máy “không được nhẹ lắm” như loại cần thời nay - một cây cần câu "toc" (cách câu "cảm nhận" do tín hiệu truyền từ cần đến tay khi cá đớp mồi nghe "toc" 1 tiếng) dài khoảng 3.50m bằng tre có tay nắm được bọc da tuyệt đẹp và một cần câu tay loại mới nhất bằng sợi thủy tinh rỗng (BBT: thời ấy có 2 loại cần làm bằng phíp sợi thủy tinh : loại đặc và rỗng ruột). Nói ngắn gọn, loại cần này nếu đem ra "khoe" ở thế kỷ 21, có thể làm cho các bạn trẻ ngày nay cười vỡ bụng nhưng vào thời đó khi cầm chúng trong tay thì rất là... sĩ diện, là niềm tự hào vô song, có lẽ nhờ vậy chúng đã giúp chúng tôi thu hoạch được rất nhiều thành quả.

 

Tôi đã bí mật "mượn tạm" bà ngoại tôi một cái ô to đen. Bà dù có rất nhiều ô, nhưng khi tôi hỏi mượn dùng vào mục đích đi câu lươn, thì bà lại từ chối thẳng thừng, chẳng hiểu tại sao bà lại "xấu" với tôi đến thế ! Trong túi dết tôi mang theo ngoài vỏ bánh mỳ nghiền, còn có tất cả những dụng cụ tuy vặt vĩnh, nhưng không thể thiếu : các thẻo câu đã làm sẵn từ hôm qua, những cuộn cước ny lông, lưỡi câu để thay, chì neo, bao bố chứa khoai tây dùng để rộng và đựng lươn mang về nhà cùng với một hộp đầy giun đất làm mồi câu.

 

Vùng nước động nhiều vẩn đục là địa điểm lý tưởng của lươn.

 

Chúng tôi bắt đầu khởi hành đi đến điểm câu bằng xe đạp. Khi đi qua một chiếc cầu bắc ngang sông, nhìn xuống dưới, bọn tôi nhận thấy dòng nước bị đục ngầu. Những cơn dông nhỏ mấy ngày trước đã làm xáo trộn lòng sông và làm cho dòng nước vẩn đục. Tuy không quá đục như khi bị lũ, nhưng cũng đủ để làm mất lươn mất cảnh giác. Hôm nay sẽ là một ngày thuận lợi đây.

 

Địa điểm câu lươn quen thuộc của chú thằng bạn tôi nằm ở chân một đám ruộng dốc đứng. Bờ nước để đứng câu có vị trí không được thoải mái lắm, vì ngay sau lưng là một hàng rào đầy những bụi "ngấy" bao lấy bờ sông, nhưng phải thả câu đúng chỗ đó. Cách bờ nước khoảng ba mét, có một bức tường bị đổ chìm dưới nước, đó là tàn tích của một cối xay gió cổ. Nó tạo nên vật cản ngăn dòng nước, và trong vùng “nước lặng nhất” ở khoảng giữa tường với bờ sông – một hố nước hình thành ngẫu nhiên - lũ lươn sinh sôi nảy nở nơi ấy. Sau khi hạ vài bụi cây ngấy lấy chỗ ngồi, chúng tôi bắt đầu chuẩn bị mồi giun xâu. Ánh bình minh đang le lói rạng dần, không cho phép chúng tôi bất cứ sự chậm chễ nào.

 

Pierre lắp các cần câu tay không cần đọt, còn tôi thì xuyên chỉ qua lũ giun. Ở phía đầu cần câu, Pierre thắt một mẩu dây nhỏ, rồi xuyên qua đó một viên chì nặng chừng 50 gam (là một khúc ống nước bằng chì đập bẹp !) và chặn bằng một cái khoen chống xoắn số 8 to đùng. Ở cái khoen số 8 này, bọn tôi sẽ buộc vào 1 túm giun đất được thực hiện bằng cách : trên một mét dây chỉ mạng (hay len) gấp đôi, tôi xuyên những con giun đất từ đầu đến đuôi dọc theo chiều dài thân của nó, hết con này đến con khác. Khi đã xuyên giun cho đầy hết sợi dây, sau đó, cứ trong khoảng từ 10 > 15cm, tôi gấp dần dây giun lại rồi dùng dây cước buộc 2 đầu gấp, thành 1 túm.

 

1. Khi làm mồi giun xâu: đừng làm ngắn độ dài của chỉ mạng hay cước ny lông: tối thiểu phải dài 1m. Buộc toàn bộ các vòng giun bằng một sợi cước ny lông chắc. Đừng làm các vòng giun quá lỏng, bởi búi giun xâu càng chắc thì câu càng hiệu quả.

 

Câu lươn với mồi câu là 1 túm giun, thì không cần phải dùng đến lưỡi câu, vì miệng lươn có rất nhiều những răng sắc nhỏ, khi không thể tìm thấy đầu giun, lươn sẽ ngoạm toàn bộ thân con mồi và sẽ rất khó buông mồi ra. Những chiếc răng của nó mắc sâu vào dây chỉ mạng và khi đó bạn chỉ việc kéo lươn lên bờ. “Kéo lên bờ” không hoàn toàn theo nghĩa đen của từ này mà là kéo lươn vào "cái ô của bà ngoại", lúc này đang được mở rộng và đang được "thả thuyền" trên mặt nước để đón những con lươn bị tuột từ xâu mồi giun rơi xuống.

 

Câu với mồi giun xâu không hề phức tạp

 

Khi câu, bạn chỉ cần đưa thẻo xuống đáy nước, giữ cho dây câu căng và chờ đợi.

 

Rất nhanh, tôi cảm thấy những tín hiệu rung động ở đầu cần. Pierre nhắc tôi đợi cho đến khi hắn ra hiệu thì hãy nhấc cần lên và nâng luôn cả đống mồi giun cùng với con lươn lên phía trên ô. Hai con lươn đầu tiên rơi xuống ô khi tôi kéo vội cần lên. Sau đó, tôi nhanh chóng đổ chúng lên một tờ báo to trải sẵn trên đất và đổi chỗ cho Pierre. Ngay khi tôi cho lươn vào túi, anh ta đã kéo cần lên với hai con lươn nữa. Con thứ nhất, tuột khỏi búi mồi và rơi ngay xuống ô, nhưng con còn lại dù Pierre lắc cần thế nào nó cũng không thể nhả mồi ra. Cuối cùng, hắn phải nhấc luôn con lươn vào bờ và đặt lên trên mặt báo để gỡ lươn bằng tay.

 

 

Đến 10 giờ sáng, mồi giun túm không còn thu hút lươn được nữa, nhưng chúng tôi cũng đã kịp tóm được hơn 30 con, dài xấp xỉ chừng 50cm. Tất cả đều cẩu lên từ chỗ bức tường đổ, một vị trí tuyệt vời mà chú của Pierre đã bảo đảm.

 

Cá mút đá – loại mồi sống rất thích hợp để "câu ngâm" lươn to.

 

 

Chúng tôi đi dọc lên phía trên bờ sông, tới tận một phụ lưu nhỏ. Vào tháng 8, đó là nơi thường câu tôm, nhưng hôm nay, sau khi quan sát kỹ, chúng tôi lại thấy có cơ hội để kiếm cá mút đá "Planer".

 

Trên đường câu bằng cước ny lông (thời đó dây nylon cỡ 0.30mm chỉ có thể tải được khoảng 4kg), tôi xuyên một viên chì 20 gam và chặn bằng một khoen móc số 8. Dưới khoen buộc một thẻo câu dài 50cm, tóm vào một lưỡi câu đơn số 5. Mồi câu là cá mút đá được móc vào lưỡi bằng cách móc xuyên 2 mép. Sau đó, chúng tôi đặt toàn bộ hai thẻo câu vào một hố sâu, mỗi đường cách nhau vài mét. Cần câu được đặt cố định, vòng bán nguyệt pick-up máy câu để mở và dùng một hòn sỏi để chặn cước. Thế là bẫy lươn đã sẵn sàng. Sau khi đã gặm mỗi đứa hết 1 ổ bánh mì gọi là ăn trưa, chúng tôi tiếp tục đi dọc theo dòng sông để xem nếu câu áp dụng cách nhấp đứng thì có thu hoạch được gì không …

 

2. Bắt buộc sử dụng các khoen móc: lươn biết cuộn lại rất nhanh. Nếu nước chảy chậm, đừng ngần ngại mà không tăng trọng lượng của chì neo và sử dụng một chì ô liu dẹp để chặn. Chì neo còn dùng để câu với mồi cá sống, mồi chết hay giun đất. Hãy thử câu bằng lòng gà, bạn sẽ không thất vọng đâu !

 

Ở đầu ra cước của máy câu (loại dây 25/100), chúng tôi tạo 1 vòng thắt nhỏ. Phía trên vòng được bấm thêm từ 4 đến 5 viên chì thành 1 cụm (có tác dụng để dằn đường câu). Bằng cách ráp nối "tròng vào tròng", một thẻo câu dài 15 cm với lưỡi câu đơn số 5 ở cuối thẻo được nối vào dây trục chính. Hộp giun ở trong túi được lấy ra, chúng tôi bắt đầu đi "nhấp" lươn dọc bờ sông. Tìm ở tất cả các hố nước, ngay cả những nơi khá quang đãng hay nước chảy xiết gần bờ.

 

3. Để tiết kiệm thời gian gỡ lưỡi và tránh làm chết lươn. Hãy chuẩn bị trước nhiều thẻo câu và tránh làm những thẻo quá dài. Bạn có thể sắp xếp những thẻo bằng cách móc và quấn quanh một mẩu gỗ có kích thước phù hợp. Nhờ vậy, có thể mang và lấy chúng ra sử dụng một cách dễ dàng.

 

Cầm dây cước trong tay, tôi thả đường câu xuống và kéo nó lê trên mặt đáy. Khi đến gần nơi nước chảy mạnh hơn, tôi để cho mồi câu tự trôi một chút rồi ghì lại để kéo vào lại gần bờ. Một kỹ thuật câu "toc" bằng cảm nhận điển hình, giữ dây bằng cách kẹp vào 2 ngón tay, tôi để đường câu lượn khá mềm trong khi vẫn giữ nó trong tầm kiểm soát. Cảm thấy như một cái gõ "toc" vào đường câu, tôi biết ngay là đã có con lươn nào đó đã cắn câu, nó giận giữ quẫy mạnh, tôi cố sức giật và kéo đầu cần lại về phía mình trước khi con lươn kịp cuốn bám vào một vật cản nào đó. Đó là một con lươn dài gần 50 cm. Tôi đưa nó vào bao bố và tháo rời luôn thẻo câu, kế tiếp lắp ngay một cái thẻo khác. Về đến nhà, gỡ lươn sẽ nhanh chóng hơn nhiều. Pierre cũng câu được vài con khá to. Vào cuối chiều, chúng tôi câu thêm được 7 con lươn dài ngoằn chưa kể rất nhiều lần bị trượt khi đối đầu với những con quá tinh ranh.

 

Chiều xuống rồi, giờ thì đã đến lúc chúng tôi quay lại với cách câu bằng mồi giun xâu với chiếc ô của ngoại tôi.

 

Điểm câu của ông chú, dù khó thao tác, vẫn cho chúng tôi những chú lươn to nhất !

 

Trước khi trở lại, chúng tôi nhấc hai cần câu đáy với mồi "cá mút đá" lên, không có kết quả gì cả … Không sao, chúng tôi mang 2 cây cần quay về điểm câu của "ông chú". Sau khi làm mồi giun xâu xong, chúng tôi lại thả xuống như hồi ban sáng. Bắt đầu, Pierre mang lên ba con lươn bé và thả vào ô. Còn tôi thấy dây câu bị kéo đi và con cá mút đá đã bị đớp. Ở góc câu đó rất nhiều bụi cây, không để mất một giây, tôi vội vàng đứng dậy và… "oạch" một cái, trượt chân. Bám vào đám cây ngấy, tôi cố gắng với cái ô đang trôi đi với lũ lươn. Cuối cùng thì tôi... đi luôn cả cái lưng xuống nước, ống quần bị móc vào bụi ngấy và khó mà cử động nếu không muốn tự gây thương tích. Tôi cố nắm lấy cần câu của Pierre để đứng dậy.

 

Sau một hồi cố gắng, cuối cùng tôi cũng leo lên bờ nhưng bị ướt như chuột. Và chiếc ô cùng với đám lươn trong đó cũng biến đâu mất dạng ! "Lúc nào cũng láu táu, và hậu quả là như thế đó" ! Pierre vừa đùa vừa ôm bụng cười đến gập cả người, nhưng hắn cũng không quên tóm lấy cây cần của tôi và kéo lên nhẹ nhàng một con lươn dài có hơn 80cm, to bằng cổ tay...! Chẳng cần nói cũng biết đây là con cuối cùng trong ngày. Chưa bao giờ trong đời mà tôi đạp xe về nhà một cách khó khăn như chiều hôm ấy !

 

"Tối nay, bà ngoại có thích ăn món xốt lươn không ?". Dù chưa ăn, nhưng chắc chắn tôi biết bà sẽ khó mà tiêu hóa nổi khi biết được tin về chiếc ô yêu quí !

 

Câu lươn ngày nay

 

Bài viết trên đây kể lại một kỷ niệm câu lươn hồi năm 1969. Ngày nay, kỹ thuật "câu" lươn vẫn không hề thay đổi. Dù các dụng cụ câu đã rất phát triển, nhưng tôi có lới khuyên : đừng nên dùng những "thứ" quá hiện đại.

 

Bạn chỉ cần dắt cho đến khi lươn chịu cho đưa lên khỏi mặt nước rồi thả nó xuống một tờ báo : đó là một vật dụng hữu hiệu để lươn không bò trở lại xuống nước. Đừng quên, "đồ nghề" câu lươn phải là loại chắc chắn.

 

Với kỹ thuật câu lươn bằng mồi giun xâu, loại cần "tốt nhất" là một cành trúc dẻo và chắc, đường câu bằng dây ny lông. Còn không, hãy dùng một chiếc cần câu tay bằng phíp thủy tinh cũ, khá cứng, không cần phải dùng đọt. Để làm mồi giun xâu, bạn có thể thay thế chỉ mạng bằng một thẻo tất da chân phụ nữ xoắn thành sợi sẽ "bám" hơn.

 

Khi câu "toc", nên dùng loại cần câu cá "trout/truite" dài 3.5m, bằng chất liệu là sợi thủy tinh nhưng không quá mềm. Đường câu bằng cước ny lông cỡ 0.25mm đảm bảo đủ chắc để kéo những con lươn to nhất cùng với khoen chống xoắn số 8, loại có móc bấm, sẽ làm giảm thiểu rất nhiều những nguy cơ xoắn dây.

Với cần máy, bạn sẽ dễ tóm được lươn to khi câu bằng mồi cá sống, cá chết, cá cắt vụn, ruột gia cầm... Cần câu là loại khỏe có "action" (tác động) khá cứng, dài từ 2.,50 đến 3m, có cường lực (power) tải chì tối thiểu từ 20 đến 40gam. Đường câu bằng cước ni lông cỡ 0.30mm và thẻo câu mảnh hơn trục từ 2 đến 4%. Tuy nhiên, nếu có thể, thay đường câu ny lông bằng dây bện (braid) cỡ nhỏ sẽ còn tiện nghi hơn.

 

Tôi hay dùng loại lưỡi câu loại thẳng bằng thép cứng mạ đồng, cỡ số 5 hoặc 6. Loại lưỡi câu thẳng dùng cho “câu lươn” rất hiệu quả khi câu ngâm. Những bao bố đựng khoai tây thay thế dễ dàng những giỏ đựng cá hiện đại.

 

Mồi sống và mồi chết

 

Để làm mồi sống cũng như mồi chết nói chung, nên dùng cá nhỏ là tốt nhất. Mức độ phù hợp xếp theo thứ tự từ cao đến thấp sau: cá tuế, cá mút đá và cá chài con. Nếu không có, bạn có thể dùng cá mương hoặc cá chài lớn cắt khúc. Bạn có thể bả trước một số cá nhỏ cắt khoanh ở vị trí câu.

 

Hãy thao tác móc mồi thật cẩn thận. Trước tiên, lươn sẽ nhấm nháp miếng mồi to, tiếp đến là tìm cách xé đứt miếng mồi để rồi nhận ra là mình bị lừa. Với mồi cá sống, tôi luôn móc mồi khóa 2 mép cá. Còn khi dùng mồi cá chết câu đáy, tôi sẽ làm 1 thẻo câu gồm hai lưỡi đơn (không dùng lưỡi lớn hơn số 5). Lắp lưỡi đầu tiên theo kiểu thông thường và để phần dây thừa cần cắt đi thật dài ở mức có thể, và ở cuối đầu thừa này, tôi tóm thêm 1 lưỡi thứ hai. Lưỡi câu đầu tiên móc vào miệng của con cá chết, còn lưỡi thứ hai móc vào ở gần đuôi, chỉ có mũi với ngạnh lưỡi là còn nhô ra ngoài. Ở những nơi có nhiều vật cản, kiểu móc mồi này cho phép bạn "đóng" ngay một cách nhanh chóng mà không cần phải chờ nuốt hẵn mồi, vì lươn thường quấn quanh các vật cản để chống cự khi bị nguy cơ.

 

** BBT : kích cỡ lưỡi và dây nylon dùng trong các bài viết của caucavietnam luôn là số đo theo đơn vị châu Âu.

 

Minh Châu (2009)

caucavietnam.com