Các bài viết

Thuật câu tay : phương pháp câu sông bằng cần tay với phao waggler.

Là 1 trường phái câu tay tương đối mới (khoảng vài mươi năm nay) kết hợp 2 kỹ thuật câu phao Anh - Pháp, được giới nghiện câu cá trắng bằng cần tay tại Pháp đặt tên là "franglaise". Từ "franglaise" ("pháp-anh" viết tắt) vốn dĩ do phối hợp giữa trang thiết bị và kỹ thuật câu : Dùng cần câu tay loại dài (thường là cần thụt dài trên 8 mét), sở trường của dân câu Pháp và phương pháp câu phao "waggler" bằng cần câu có gắn máy của cần thủ Anh quốc.

 

Phương pháp câu "franglaise" (chỉnh phao waggler)

 

Nhìn về phía châu Á, bạn đọc ham chuộng "câu tay" chắc chắn sẽ nhận thấy ngay có "cái gì đó" giống giống như cách câu tay được dân câu VN gọi là "câu Đài". Thật vậy, cách câu "franglaise" không khác xa phương pháp câu Đài lắm về hình thức, nhưng nếu xét về tính kỹ thuật thì câu kiểu "franglaise" có khuynh hướng vượt trội hơn "câu Đài" ở điểm : câu rất xa (ví dụ với cần dài 9 mét, ta có thể câu ở tầm 15, 16 mét hay hơn, nếu vụt mạnh) cùng với mồi câu cơ bản là côn trùng hay các loại hạt, và điều này bạn sẽ khó lòng thực hiện với cần câu ngắn, cộng thêm với cách dùng mồi bột câu (không nên quá dính) theo như lý thuyết của cách câu Đài. Đó là chưa nói đến ưu điểm khác: dù không dùng dây thun luồn trong đọt cần, nhưng nhờ vào dây câu dài và đọt cần dẻo, khi đụng cá lớn, rủi ro đứt thẻo sẽ giảm thiểu đi rất nhiều.

 

Trở lại chủ đề của bài viết, caucavietnam.com sẽ giới thiệu chi tiết hơn với các bạn qua một biên khảo về kỹ thuật câu "franglaise" của một cần thủ Pháp, ông G. Trinquier, 2 lần đoạt giải vô địch quốc tế tại Thụy Điển và Montbéliard (Pháp) về kỹ thuật câu này, trong phần dưới đây.

 

Một chiếc cần thụt (cần tay) dài 10 mét, một đường câu dài cũng tương đương được gắn thêm một cái phao "waggler" ! Chưa biết và không quen mắt, khi nhìn thấy vậy, ai cũng buột miệng : cha này câu kiểu gì kỳ cục - không giống ai ! Một sự phối hợp ngoại lệ, ấy vậy mà "nó" đem lại cho người áp dụng thành quả khó mà tưởng tượng trong các buổi thi câu cá trắng "mở rộng" (chơi kiểu nào cũng được, kể cả câu cần máy với phương pháp "waggler").

 

Ngoài "hiệu ứng" câu xa thưởng được ứng dụng ở các vùng nước tĩnh và tự nhiên, hay ở các hồ đào tư nhân, cách câu "franglaise" cũng rất hữu hiệu để câu sông ở những vùng nước có dòng chảy nhẹ, do bởi sức tải chì khá cao của loại phao waggler, đồng thời lợi dụng đường câu khá dài, cần thủ có thể áp dụng kỹ thuật thả mồi trôi để "rà" cá như cách câu "Bolognese" của dân câu Ý.

 

Nguyên thủy của kỹ thuật câu "franglaise" :

 

Phát sinh do bởi những bộ óc "năng động" của dân câu thi, nhằm tìm kiếm một cách câu nào đó sáng tạo hơn nhưng vẫn nằm trong khuôn khổ của nội quy thi câu, nói nôm na gọi là "lách luật", nhưng hoàn toàn hợp lệ.

 

Vào đầu những năm 1980, thế kỷ qua, khi mà thể lệ thi câu có một vài điều khoản quy định :

 

- Chiều dài cần câu chỉ được dài đến mức tối đa là 11 mét (theo phương pháp câu tay truyền thống kiểu Pháp (1)),

- Và cấm dùng cần máy để thi câu (cách câu waggler của người Anh (2)).

  • (1) Phương pháp câu tay truyền thống như vừa nêu ở phần trên như thế nào, bạn đọc có thể tìm hiểu qua nhiều bài viết đã đăng nơi trang nhà hay nhanh chóng nhất qua tập phim video mang tên "How to start Pole Fishing" tạm dịch "Làm thế nào để khởi sự với phương pháp câu tay" của Bob Nudd, một cao cần thủ Anh quốc biểu diễn, sẽ được Happylove trình chiếu trong chuyên đề video của diễn đàn trong vài ngày tới.

  • (2) Kỹ thuật câu phao cá trắng với cần có gắn máy câu bằng phương pháp "waggler", đã được giới thiệu qua tập phim video hướng dẫn và đang được Happylove chiếu ở phần video của trang nhà với tựa đề : "Start Waggler Fishing with Bob Nudd" tạm dịch "Tập câu waggler với Bob Nudd".

Do đó, trong tiến trình câu thi, nếu có ai đó muốn câu và "với" cho thật xa hơn "đồng nghiện" của mình là điều vô khả thi ! Thoạt tiên, có một vài cái đầu "giảo hoạt" hay "linh hoạt", bỏ ngay nguyên tắc truyền thống của cách câu với cần dài đó là : luôn đi đôi với một đường câu khá ngắn. Thế là anh ta lắp luôn 1 đướng câu dài gần bằng với chiều dài của cần câu, để vút mồi được xa hơn. Nhưng rủi thay, cũng còn trắc trở khác vì các loại phao câu tay truyền thống thường có sức tải chì rất nhẹ (mục đích tạo điều kiện để có thể trình bày mồi câu một cách thật tự nhiên - khi xuống), và bởi vì phao nhỏ, chì nhẹ cho nên khi vụt, mồi câu không đi xa hơn các đối thủ khác là bao nhiêu, hơn nữa với đầu đường câu quá dài nổi lềnh bềnh trên mặt nước, mỗi khi có một cơn gió nhẹ thổi qua thì chiếc phao lại bị đẩy đi : khi sang phài, lúc sang trái, có khi lại dạt luôn vào bở từ giả cả ổ mồi... cho nên không thể nào kiểm soát được thẻo câu luôn nằm đúng ở vị trí câu, theo ý muốn.

 

Những bộ óc "hơn người" này vẫn không chịu thua, và sau cùng họ đã tìm ra đáp án : thay luôn cái phao câu tay cố hữu, nhỏ và tải chì nhẹ bằng một chiếc phao "waggler" (phao sử dụng với cách câu waggler của người Anh) to hơn và có sức tải chì nặng hơn nhiều, thường được dùng để câu xa với cần có gắn máy câu. Từ đó, phương pháp câu "franglaise" ra đời, tính đến giờ cũng gần được 30 năm.

 

Hồ câu "franglaise" cần nên có khoảng không thật thoáng, nhất là ở phía sau lưng người câu.

 

Kỹ thuật câu "franglaise" không khác gì cách câu cần máy với phao "waggler". Sau khi vút mạnh để đưa mồi đi ra xa, và một khi phao đã đụng nước rồi, thì phải vùi dây câu trong nước bằng cách dìm cả đọt cần xuống dưới mặt nước, để tránh gió đẩy. Tuy nhiên, loại cần lắp thông dụng khá cứng được sản xuất không nhằm để "vụt mồi câu" một cách dữ dội như thế ! Vì vậy, chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng để câu với phương pháp "franglaise", các sợi phíp dọc bằng carbon của thân cần đã có chiều hướng muốn... bung, tất nhiên, sự cố "bẻ cành" ngay khi liệng mồi là điều khó tránh. Bởi lý do này, cần tay loại thụt, có chiều dài một cách không bình thường (+8 mét), đã được các Cty sản xuất thiết bị câu cho ra đời để đáp ứng yêu cầu của một cách chơi mới.

 

1- Để liệng mồi câu. Tay mặt nắm chuôi cần phía trên, tay trái nắm phía đốc cần. Bằng 1 động tác nhẹ nhàng phất nhẹ đầu cần về phía trước.

2- Khi phao đã chìm vào trong nước, nhúng đầu cần phía dưới mặt nước và

3- Giật lùi đường câu để dìm đầu đường câu vào dưới mặt nước.

4- Đường câu và phao ở vị thế sẵn sàng "săn cá".

 

Kết luận, là một kỹ thuật câu tuy sinh sau, đẻ muộn, nhưng phương pháp câu kiểu "franglaise" trong một vài trường hợp nếu thấy cần phải sử dụng, và nếu áp dụng một cách chính xác tuỳ vào tình huống, thành quả gặt hái chắc chắn sẽ làm giật mình không ít các vô địch gia lâu nay vẫn tưởng sở trường của mình luôn đầu bảng.

 

Phân tích kỹ thuật : kiểm soát đường câu chính xác hơn là cách câu waggler.

 

Dù đạt hiệu quả cao khi câu ao, hồ, phương pháp câu "franglaise" vẫn có thể áp dụng khi câu sông, dĩ nhiên là với một vài điều kiện. Điều đó, qua xác nhận của G. Trinquier khi tôi có dịp gặp qua ở bờ sông Galaure, có độ sâu trung bình chừng 3 mét, là một nhánh sông con của dòng sông Rhône đổ ra biển Địa trung hải.

 

Cũng bởi lý do vùng nước buông câu có dòng chảy, cho nên G.Trinquier đã áp dụng cách câu "franglaise" cho lần này, anh ta khẳng định : với chiếc cần tay 11 mét này, tôi kiểm soát đường câu một cách chính xác hơn nhiều so với chiếc cần waggler truyền thống. Và chiếc cần thụt này cho phép anh ta câu xa bờ vào khoảng từ 16 > 17 mét, do cách tính : 11 M dài của cần câu + 10 mét dài đường câu - (3 mét nước + 1 mét chuôi cần choán bởi người cầm nó).

 

Cách lắp ráp đường câu cũng không có gì phức tạp, giống y hệt như cách ráp phao-chì trong phương pháp câu bằng cần máy với phao "waggler" của người Anh, nếu bạn đã từng quen thuộc với kỹ thuật câu waggler : Một chiếc phao "waggler" có sức tải chì vào khoảng 5Gr, 2 viên chì chận được bấm ở đường câu phía trên phao, dưới phao là 1 dãy chì khác gồm có 5 viền, mục đích để có thể di dời dọc theo cước trục về phía dưới trong trường hợp cần thiết (hình minh họa trái).

 

1- Phao Đài đã cắt ngắn đọt, hoặc

2- Phao waggler.

3- Cách bố trí chì bấm trên đường câu tay kiểu "franglaise"

 

Sau khi liệng mồi câu và chớ phao chìm thử vài lần, khi nhận thấy khá ổn. Cầm cần câu trong tay, đọt hơi nghiêng về phía sau, Gérard liệng thẳng mồi câu về hướng trước mặt, kế tiếp giật lùi đầu cần một chút về phía sau, thao tác tương tự như một cần thủ câu Fly vậy.

 

Tiếng động gây ra khi phao chạm vào mặt nước, khi liệng bằng cần tay có hơi ồn ào hơn là liệng bằng cần waggler do bởi đường câu ngắn (vì không dùng với máy câu). Đọt cần dìm dưới mặt nước, Gérard giật nhanh đầu cần một phát để vùi đầu đường câu vào trong nước.

 

Thao tác liệng mồi câu và bố trí đường câu cho thật chuẩn coi như đã xong.

 

Trở lại với cách chỉnh phao, bước này có hơi một chút khó khăn : nếu bạn đã quen cách dò đáy nước để chỉnh phao theo cách câu tay truyền thống, thì với cách câu franglaise, không có vấn đề kẹp viên chì dò kiểu "hàm ếch" vào lưỡi câu và vút đi như thao tác áp dụng khi liệng mồi câu, trừ phi bạn muốn tặng viên chì dò cho... Hà bá !

 

Bằng 1 loại chì dò có cấu trúc đặc biệt hơn, cho phép lưỡi câu bám dính chặt vào nó. Bước kế tiếp là hướng đầu cần thẳng đứng, tay trái nắm nhẹ chì dò, kéo cong đọt cần... cho đến khi sức bật của cần làm tụt viên chì dò ra khỏi 2 ngón tay của bạn một cách tự động để lao vụt đi.

 

Câu sông, để có được cú chạm đầu tiên, thường không dễ !

 

Một tay cầm cần để giữ đưồng câu cưỡng lại dòng chảy, tay còn lại, Gérard bắn ra điểm câu đều đặn những con giòi sống bằng ná thun. Tuy nhiên, anh ta ước lượng số giòi này sẽ không đủ khả năng để gọi cá một cách nhanh chóng bằng cách thả những viên mồi bả hỗn hợp bột. Thấy tôi có vẻ hơi nghi ngờ, Gérard đoan chắc với tôi : con sông Galaure này nổi tiếng là nhiều cá, chỉ với chục cục mồi xả gồm thính bả trộn lẫn với giòi thì giật mõi tay !

 

Những viên mồi bả to như quả cam được Gérard liệng hơi lệch một chút, vào khoảng 2 mét, tính từ điểm phao rơi, phía hạ nguồn của dòng chảy và cách bờ độ 16 mét. Do sức đẩy của dòng nước, đường câu có khuynh hướng dạt vào bờ một chút khi bị nước đẩy đi, và thường khi dây câu đã thẳng, phao không còn trôi được nữa, thì chính ở vị trí này đàn cá tụ nhiều nhất để đón mồi.

 

Những lần xuống mồi kế tiếp sau khi xả mồi bả, đã có biểu hiện cá đớp mồi, nhưng có lẽ vì cân phao quá nhậy cho nên Gérard đã "đóng" quá sớm, làm trượt nhiều cú. Để hóa giải tình cảnh này, anh ta đã tháo gỡ bớt đi một vòng đệm bằng đồng lắp ở chân phao (BBT : dùng để "dằn" phao), và bấm thêm 1 viên chì nhỏ trên đường câu.

 

Giờ thì công trình cân phao coi như đã rất chuẩn rồi, nhưng mặc dù vậy, Gérard vẫn còn giật hụt cá vài lần sau đó. Anh ấy có vẻ hơi hoang mang, và rồi nguyên do đã tìm thấy : thẻo câu hơi quá dài và lê trên đáy nước nhiều quá !

 

Cuối cùng, sau cú lút phao đầu tiên trong ngày, Gérard đã đưa thẳng vào lòng tay một chú cá chày mắt đỏ, chừng... 50 Gr, sự kiện này đã giúp cho tôi có kết luận : cho dù là câu bằng cần tay với phao có lực tải chì khá nặng, nhưng chỉ với sức kéo của 1 chú cá chày nhí cũng có thể làm lút 1 chiếc phao có sức tải chì đến 5Gr. Và điều này cho thấy nếu so với loại phao câu tay truyền thống, cách câu "franglaise" với phao to "waggler" cũng nhạy bén không kém, và đây không phải phương pháp câu chỉ dành để tuyển cá bự, như khi mới nhìn vào !

 

Trong suốt quá trình liệng mồi, giữ và thả phao trôi theo dòng nước chảy cho đến khi dây câu căng thẳng, rồi rút phao về, để tiếp tục một lần buông câu mới, Gérard không bao giờ để mất mọi mọi tiếp xúc với chiếc phao. Chỉ với một tác động kiềm nhẹ phao trong khi trôi, cũng đủ để nhận chìm ngay ăng ten phao, dù rằng dòng chảy rất nhẹ. Thường, sau động tác kiềm và thả phao, đúng ngay vào lúc ăng ten phao vửa nhô lên thì bị lút ngay xuống mất hút ! Đó là cá đã đớp mồi. Liên tục sau đó, Gérard đưa lên bờ thêm vài chú cá chày mắt đỏ có trọng lượng cũng... hơi kha khá !

 

Đối với Gérard, hôm nay quả là một ngày không dễ câu chút nào ! Chẳng biết Gérard nghĩ trong đầu như thế nào, mà ít phút sau đó anh ta đã quyết định thay thẻo câu. Dây thẻo 0.11mm và lưỡi câu số 16, chỉ bắt được vài con cá nhí, được thay thế bằng 1 cái thẻo khác có đường kính nhỏ hơn (0.08mm), và một lưỡi câu cũng nhỏ hơn, số 18. Theo tôi, hành động này không có gì đặc biệt, khi khó câu, những cần thủ kinh nghiệm đều lựa chọn giải pháp : câu nhuyễn.

 

Gérard cũng chỉnh lại phao lần này để mồi câu chỉ vừa đụng đáy nước, chứ không lê mồi như trước nữa. Điều đó, cho thấy anh ta đang nhắm vào các đàn cá chày, là loại cá, và có lẽ là giống cá duy nhất chịu cắn câu ngày hôm nay !? Tiếp đến, anh ta lặp lại chiến thuật đều đặn rải giòi sau mỗi lần thu phao về và thả câu trở lại như cách thức đã áp dụng lúc khởi đầu trước khi thay thẻo câu, nhưng lần này, chiến thuật ấy đã làm thay đổi tình hình một cách rõ rệt !

 

Những cú lút phao thật mạnh bạo làm ăng ten phao mất hút ngay dưới làn nước chứ không e thẹn, thập thò như ban đầu nữa. Mấy con cá chày đến sau này rõ to, ít ra cũng phải vài trăm gam mỗi con, nhưng với một chiếc cần thụt dài quá khổ và 1 đường câu dài cũng gần tương đương, thao tác dòng và bắt cá hoàn toàn khác hẵn so với khi anh ta câu bằng một cây cần lắp.

 

Vì tất cả đều dài : cần dài, đường câu cũng dài, cho nên mỗi lần "đóng", Gérard giật rất mạnh, cũng may là loại cần thụt "franglaise" đã được nghiên cứu kỹ trong quá trình sản xuất, cho nên 2 lóng đầu của đọt cần khá dẻo, chứ không cứng như loại cần lắp luồn dây thun, bởi thế, tuy lực xốc khá cao, nhưng đọt cần và thẻo câu vẫn an toàn chứ không bị gãy hay bị đứt !

 

Dù rằng mọi sự đều ổn thoả, nhưng với 0.08mm đường kính của thẻo câu chỉ chịu lực tải vào khoảng trên dưới 600 gam ở mối nối, Gérard cũng hơi lo, nhưng nhờ vậy mới thấy cái khéo tay của một nhà vô địch.

 

Những chú cá chày vào khoảng trên dưới 500 gam được Gérard liên tiếp đưa lên bờ bằng kỹ thuật dòng và bắt cá rất tinh tế. Thao tác dòng và bắt cá của Gérard thật ra cũng không có gì để gọi là khó khăn hết ! Sau khi giật dính, anh ấy kéo lướt cá trên mặt nước từ xa như đang cho nó chơi trượt nước vậy, nhưng rất nhẹ nhàng. Tiếp đến, anh ta hướng cá vào bờ, đứng dậy, nâng thật cao chuôi cần để dỡ hổng cá ở độ cao đúng ngay vào tầm tay để chộp lấy ngang bụng cá.

 

<< Hình minh họa trái : Với hơn 5 mét cước "đầu đường câu" vùi trong nước, cái đóng của Gérard phải khá mạnh để có thể tách dây câu ra ngoài mặt nước, trước khi lực giật tác động đến phao và lưỡi câu.

 

Nhịp độ rải mồi, buông câu, thu phao về, rải mồi, thả câu, giật, dòng và bắt cá bằng tay càng lúc, càng nhịp nhàng, như một cỗ máy đang vận hành thật trơn tru. Gérard đã biểu diễn cho tôi xem suốt trong 2 giờ liền với tần xuất từ 2 đến 3 phút một con cá có trọng lượng từ 200 đến trên 500 gam. Tất cả những động tác của anh ta hình như không có cử chỉ nào dư thừa, ngay cả khi gỡ cá và thả tay để cá rơi ngay vào miệng túi lưới rộng cá cũng rất nhanh. Nhìn toàn diện những động tác ấy trong suốt cả buổi câu, không thể phủ nhận câu cá không phải là một bộ môn thể thao được.

 

Thật là một buổi câu cá chày vào đầu mùa đông rất thành tựu, vì ai cũng biết rằng, tại Pháp, vào thời điểm này, khi nói đến : tôi sẽ ra sông câu cá chày, có lẽ không ít người sẽ cho đó là 1 lời giễu cợt !

 

Lời tác giả : với một chiếc cần thụt dài từ 6 mét trở lên (có thể là cần kiểu câu Đài), bạn có thể thực hiện kỹ thuật câu kiểu "franglaise" một cách không vấn đề ở bờ sông hay ao hồ, với mồi câu là trùn đất (trùn non) và mồi bả là trùn đất băm hoặc trùn chỉ trộn lẫn với hỗn hợp bột hay đất sông. Mồi câu luôn được đặt trên mặt đáy nước, chứ không treo lửng.

 

Cách cân chì, chỉnh phao cũng như các phụ kiện khác như chì, phao, lưỡi câu... không khác gì phương pháp câu Đài. Tất nhiên là phải loại trừ mồi bột và thẻo đôi, bởi lý do bột dùng trong "câu Đài" không chịu đựng nổi sức vụt mạnh khi ném mồi, cũng như thẻo đôi thường dễ bị xoắn vào nhau trong quá trình liệng xa !

 

<< Tiếp theo các loại cần thụt khá dài xuất hiên, loại phao "franglaise chính hiệu" có hình thù tương tự như phao "waggler" cũng đã ra đời hơn 20 năm nay để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng cho một phương pháp câu mới !

 

Tortue rùa (2009)

caucavietnam.com